श्रीमद्‌देवीभागवत महापुराण
तृतीयः स्कन्धः
त्रिंशोऽध्यायः


रामाय देवीवरदानम्

व्यास उवाच
एवं तौ संविदं कृत्वा यावत्तूष्णीं बभूवतुः ।
आजगाम तदाऽऽकाशान्नारदो भगवानृषिः ॥ १ ॥
रणयन्महतीं वीणां स्वरग्रामविभूषिताम् ।
गायन्बृहद्रथं साम तदा तमुपतस्थिवान् ॥ २ ॥
दृष्ट्वा तं राम उत्थाय ददावथ वृषं शुभम् ।
आसनं चार्घ्यपाद्यञ्च कृतवानमितद्युतिः ॥ ३ ॥
पूजां परमिकां कृत्वा कृताञ्जलिरुपस्थितः ।
उपविष्टः समीपे तु कृताज्ञो मुनिना हरिः ॥ ४ ॥
उपविष्टं तदा रामं सानुजं दुःखमानसम् ।
पप्रच्छ नारदः प्रीत्या कुशलं मुनिसत्तमः ॥ ५ ॥
कथं राघव शोकार्तो यथा वै प्राकृतो नरः ।
हृतां सीतां च जानामि रावणेन दुरात्मना ॥ ६ ॥
सुरसद्मगतश्चाहं श्रुतवाञ्जनकात्मजाम् ।
पौलस्त्येन हृतां मोहान्मरणं स्वमजानता ॥ ७ ॥
तव जन्म च काकुत्स्थ पौलस्त्यनिधनाय वै ।
मैथिलीहरणं जातमेतदर्थं नराधिप ॥ ८ ॥
पूर्वजन्मनि वैदेही मुनिपुत्री तपस्विनी ।
रावणेन वने दृष्टा तपस्यन्ती शुचिस्मिता ॥ ९ ॥
प्रार्थिता रावणेनासौ भव भार्येति राघव ।
तिरस्कृतस्तयाऽसौ वै जग्राह कबरं बलात् ॥ १० ॥
शशाप तत्क्षणं राम रावणं तापसी भृशम् ।
कुपिता त्यक्तुमिच्छन्ती देहं संस्पर्शदूषितम् ॥ ११ ॥
दुरात्मंस्तव नाशार्थं भविष्यामि धरातले ।
अयोनिजा वरा नारी त्यक्त्वा देहं जहावपि ॥ १२ ॥
सेयं रमांशसम्भूता गृहीता तेन रक्षसा ।
विनाशार्थं कुलस्यैव व्याली स्रगिव सम्भ्रमात् ॥ १३ ॥
तव जन्म च काकुत्स्थ तस्य नाशाय चामरैः ।
प्रार्थितस्य हरेरंशादजवंशेऽप्यजन्मनः ॥ १४ ॥
कुरु धैर्यं महाबाहो तत्र सा वर्ततेऽवशा ।
सती धर्मरता सीता त्वां ध्यायन्ती दिवानिशम् ॥ १५ ॥
कामधेनुपयः पात्रे कृत्वा मघवता स्वयम् ।
पानार्थं प्रेषितं तस्याः पीतं चैवामृतं यथा ॥ १६ ॥
सुरभीदुग्धपानात्सा क्षुत्तुड्‌दुःखविवर्जिता ।
जाता कमलपत्राक्षी वर्तते वीक्षिता मया ॥ १७ ॥
उपायं कथयाम्यद्य तस्य नाशाय राघव ।
व्रतं कुरुष्व श्रद्धावानाश्विने मासि साम्प्रतम् ॥ १८ ॥
नवरात्रोपवासञ्च भगवत्याः प्रपूजनम् ।
सर्वसिद्धिकरं राम जपहोमविधानतः ॥ १९ ॥
मेघ्यैश्च पशुभिर्देव्या बलिं दत्त्वा विशंसितैः ।
दशांशं हवनं कृत्वा सशक्तस्त्वं भविष्यसि ॥ २० ॥
विष्णुना चरितं पूर्वं महादेवेन ब्रह्मणा ।
तथा मघवता चीर्णं स्वर्गमध्यस्थितेन वै ॥ २१ ॥
सुखिना राम कर्तव्यं नवरात्रव्रतं शुभम् ।
विशेषेण च कर्तव्यं पुंसा कष्टगतेन वै ॥ २२ ॥
विश्वामित्रेण काकुत्स्थ कृतमेतन्न संशयः ।
भृगुणाऽथ वसिष्ठेन कश्यपेन तथैव च ॥ २३ ॥
गुरुणा हृतदारेण कृतमेतन्महाव्रतम् ।
तस्मात्त्वं कुरु राजेन्द्र रावणस्य वधाय च ॥ २४ ॥
इन्द्रेण वृत्रनाशाय कृतं व्रतमनुत्तमम् ।
त्रिपुरस्य विनाशाय शिवेनापि पुरा कृतम् ॥ २५ ॥
हरिणा मधुनाशाय कृतं मेरौ महामते ।
विधिवत्कुरु काकुत्स्थ व्रतमेतदतन्द्रितः ॥ २६ ॥
श्रीराम उवाच
का देवी किं प्रभावा सा कुतो जाता किमाह्वया ।
व्रतं किं विधिवद्‌ब्रूहि सर्वज्ञोऽसि दयानिधे ॥ २७ ॥
नारद उवाच
शृणु राम सदा नित्या शक्तिराद्या सनातनी ।
सर्वकामप्रदा देवी पूजिता दुःखनाशिनी ॥ २८ ॥
कारणं सर्वजन्तूनां ब्रह्मादीनां रघूद्वह ।
तस्याः शक्तिं विना कोऽपि स्पन्दितुं न क्षमो भवेत् ॥ २९ ॥
विष्णोः पालनशक्तिः सा कर्तृशक्तिः पितुर्मम ।
रुद्रस्य नाशशक्तिः सा त्वन्याशक्तिः परा शिवा ॥ ३० ॥
यच्च किञ्चित्क्वचिद्वस्तु सदसद्‌भुवनत्रये ।
तस्य सर्वस्य या शक्तिस्तदुत्पत्तिः कुतो भवेत् ॥ ३१ ॥
न ब्रह्मा न यदा विष्णुर्न रुद्रो न दिवाकरः ।
न चेन्द्राद्याः सुराः सर्वे न धरा न धराधराः ॥ ३२ ॥
तदा सा प्रकृतिः पूर्णा पुरुषेण परेण वै ।
संयुता विहरत्येव युगादौ निर्गुणा शिवा ॥ ३३ ॥
सा भूत्वा सगुणा पश्चात्करोति भुवनत्रयम् ।
पूर्वं संसृज्य ब्रह्मादीन्दत्त्वा शक्तीश्च सर्वशः ॥ ३४ ॥
तां ज्ञात्वा मुच्यते जन्तुर्जन्मसंसारबन्धनात् ।
सा विद्या परमा ज्ञेया वेदाद्या वेदकारिणी ॥ ३५ ॥
असंख्यातानि नामानि तस्या ब्रह्मादिभिः किल ।
गुणकर्मविधानैस्तु कल्पितानि च किं ब्रुवे ॥ ३६ ॥
अकारादिक्षकारान्तैः स्वरैर्वर्णैस्तु योजितैः ।
असंख्येयानि नामानि भवन्ति रघुनन्दन ॥ ३७ ॥

राम उवाच
विधिं मे ब्रूहि विप्रर्षे व्रतस्यास्य समासतः ।
करोम्यद्यैव श्रद्धावाञ्छ्रीदेव्याः पूजनं तथा ॥ ३८ ॥
नारद उवाच
पीठं कृत्वा समे स्थाने संस्थाप्य जगदम्बिकाम् ।
उपवासान्नवैव त्वं कुरु राम विधानतः ॥ ३९ ॥
आचार्योऽहं भविष्यामि कर्मण्यस्मिन्महीपते ।
देवकार्यविधानार्थमुत्साहं प्रकरोम्यहम् ॥ ४० ॥
व्यास उवाच
तच्छ्रुत्वा वचनं सत्यं मत्वा रामः प्रतापवान् ।
कारयित्वा शुभं पीठं स्थापयित्वाम्बिकां शिवाम् ॥ ४१ ॥
विधिवत्पूजनं तस्याश्चकार व्रतवान् हरिः ।
सम्प्राप्ते चाश्विने मासि तस्मिन्गिरिवरे तदा ॥ ४२ ॥
उपवासपरो रामः कृतवान्व्रतमुत्तमम् ।
होमञ्च विधिवत्तत्र बलिदानञ्च पूजनम् ॥ ४३ ॥
भ्रातरौ चक्रतुः प्रेम्णा व्रतं नारदसम्मतम् ।
अष्टम्यां मध्यरात्रे तु देवी भगवती हि सा ॥ ४४ ॥
सिंहारूढा ददौ तत्र दर्शनं प्रतिपूजिता ।
गिरिशृङ्गे स्थितोवाच राघवं सानुजं गिरा ॥ ४५ ॥
मेघगम्भीरया चेदं भक्तिभावेन तोषिता ।

देव्युवाच
राम राम महाबाहो तुष्टाऽस्म्यद्म व्रतेन ते ॥ ४६ ॥
प्रार्थयस्व वरं कामं यत्ते मनसि वर्तते ।
नारायणांशसम्भूतस्त्वं वंशे मानवेऽनघे ॥ ४७ ॥
रावणस्य वधायैव प्रार्थितस्त्वमरैरसि ।
पुरा मत्स्यतनुं कृत्वा हत्वा घोरञ्च राक्षसम् ॥ ४८ ॥
त्वया वै रक्षिता वेदाः सुराणां हितमिच्छता ।
भूत्वा कच्छपरूपस्तु धृतवान्मन्दरं गिरिम् ॥ ४९ ॥
अकूपारं प्रमन्थानं कृत्वा देवानपोषयः ।
कोलरूपं परं कृत्वा दशनाग्रेण मेदिनीम् ॥ ५० ॥
धृतवानसि यद्‌राम हिरण्याक्षं जघान च ।
नारसिंहीं तनुं कृत्वा हिरण्यकशिपुं पुरा ॥ ५१ ॥
प्रह्लादं राम रक्षित्वा हतवानसि राघव ।
वामनं वपुरास्थाय पुरा छलितवान्बलिम् ॥ ५२ ॥
भूत्वेन्द्रस्यानुजः कामं देवकार्यप्रसाधकः ।
जमदग्निसुतस्त्वं मे विष्णोरंशेन सङ्गतः ॥ ५३ ॥
कृत्वान्तं क्षत्रियाणां तु दानं भूमेरदाद्‌द्विजे ।
तथेदानीं तु काकुत्स्थ जातो दशरथात्मज ॥ ५४ ॥
प्रार्थितस्तु सुरैः सर्वै रावणेनातिपीडितैः ।
कपयस्ते सहाया वै देवांशा बलवत्तराः ॥ ५५ ॥
भविष्यन्ति नरव्याघ्र मच्छक्तिसंयुता ह्यमी ।
शेषांशोऽप्यनुजस्तेऽयं रावणात्मजनाशकः ॥ ५६ ॥
भविष्यति न सन्देहः कर्तव्योऽत्र त्वयाऽनघ ।
वसन्ते सेवनं कार्यं त्वया तत्रातिश्रद्धया ॥ ५७ ॥
हत्वाऽथ रावणं पापं कुरु राज्यं यथासुखम् ।
एकादश सहस्राणि वर्षाणि पृथिवीतले ॥ ५८ ॥
कृत्वा राज्यं रघुश्रेष्ठ गन्ताऽसि त्रिदिवं पुनः ।
व्यास उवाच
इत्युक्त्वान्तर्दधे देवी रामस्तु प्रीतमानसः ॥ ५९ ॥
समाप्य तद्‌व्रतं चक्रे प्रयाणं दशमीदिने ।
विजयापूजनं कृत्वा दत्त्वा दानान्यनेकशः ॥ ६० ॥
कपिपतिबलयुक्तः सानुजः श्रीपतिश्च
     प्रकटपरमशक्त्या प्रेरितः पूर्णकामः ।
उदधितटगतोऽसौ सेतुबन्धं विधाया-
     प्यहनदमरशत्रुं रावणं गीतकीर्तिः ॥ ६१ ॥
यः शृणोति नरो भक्त्या देव्याश्चरितमुत्तमम् ।
स भुक्त्वा विपुलान्भोगान्प्राप्नोति परमं पदम् ॥ ६२ ॥
सन्त्यन्यानि पुराणानि विस्तराणि बहूनि च ।
श्रीमद्‌भागवतस्यास्य न तुल्यानीति मे मतिः ॥ ६३ ॥


नारदांकडून देवीव्रताची प्रेरणा -

ह्याप्रमाणे विचार करीत ते रामलक्ष्मण स्वस्थ बसले असता, अकस्मात आकाशातून भगवान नारद ऋषी तेथे अवतीर्ण झाले आणि सुस्वरांनी भूषित असलेले प्रचंड वीणा वाद्य वाजवीत व साम गान करीत ते रामासमीप आले. ते दृष्टीस पडताक्षणी महातेजस्वी राम उठला. त्याने त्यांना शुभ वृषभ अर्पण केला. त्यांना आसन, अर्घ्य व पाद्य देऊन त्यांचा सत्कार केला. ह्याप्रमाणे उत्कृष्ट पूजा केल्यानंतर त्यांचा सत्कार केला. ह्याप्रमाणे उत्कृष्ट पूजा केल्यानंतर तो राम हात जोडून उभा राहिला आणि नारदमुनींनी आज्ञा केल्यावर, तो हरि त्यांच्या समीप बसला.

तेव्हा अनुज्ञांसह मनामध्ये दुःखी होऊन बसलेल्या त्या रामाला मुनीश्रेष्ठ नारद प्रेमाने कुशल प्रश्न करून म्हणाले, "राघवा, एखाद्या प्राकृत जनाप्रमाणे तू का बरे शोकाकुल झाला आहेस ? दुरात्म्या रावणाने सीता हरण करून नेल्याचे मी जाणत आहे. मी स्वर्ग लोकामध्ये गेलो असता तेथे, स्वतःचे मरण न जाणणार्‍या पुलस्त्यनंदन रावणाने मोहामुळे जानकीला हरण केल्याचे वृत्त, श्रवण केले. हे प्रजाधिपते, ककुत्स्थकुलोत्पन्न रामा, रावणाच्या मृत्युकरताच तुझा अवतार आहे व एतदर्थच त्याने जानकी हरण केली आहे.

पूर्वजन्मी ही जानकी तपश्चर्या करणारी मुनिकन्या होती, ती सुहास्यवदना वनामध्ये तपश्चर्या करीत बसली असताना रावणाच्या दृष्टीस पडली. नंतर हे राघवा, 'माझी भार्या हो' म्हणून रावणाने तिची प्रार्थना केली असता तिने त्याचा धिक्कार केला. परंतु त्याने बलात्काराने तिची वेणी धरली. तेव्हा हे रामा, तपश्चर्या करणारी ती मुनिकन्या अतिशय क्रुद्ध झाली. परपुरुषाच्या स्पर्शाने दूषित झालेल्या आपल्या देहाचा त्याग करण्याचे, तिने मनामध्ये निश्चित केले व शाप देण्याच्या उद्देशाने ती त्याला म्हणाली, "हे दुरात्म्या, मी देहत्याग करून पुढील जन्मी तुझ्या नाशाकरता भूतलावर अयोनिसंभव अशी श्रेष्ठ स्त्री होईन." असा शाप देऊन तिने तत्काळ देहाचा त्यागही केला. कारण कामवासनायुक्त अशा परपुरुषाचा देहाला स्पर्श झाला असताही तो अत्यंत दूषित होतो हा पतिव्रताधर्म पूर्वीपासून भरतखंडामध्ये प्रचलित आहे.

ती ही लक्ष्मीच्या अंशाने अवतीर्ण झालेली जानकी पुष्पमाला म्हणून मोहाने नागीण हरण करणार्‍या एखाद्या पुरुषाप्रमाणे, कुलाच्या नाशाकरता त्या रावणाने हरण करून नेली आहे. हे ककुत्स्थकुलोत्पन्न रामा, त्या रावणाच्या नाशाकरता देवांनी जन्मरहित असलेल्या श्रीहरीची प्रार्थना केली असता त्याच्याच अंशाने अजवंशामध्ये तुझा अवतार झाला आहे.

हे महापराक्रमी रामा, धैर्य धर ! पतिव्रताधर्माविषयी परम तत्पर व तुझ्याच अधीन असलेली ती सीता रात्रंदिवस तेथे तुझे चिंतन करीत राहिली आहे. स्वतः इंद्राने कामधेनूचे दूध पात्रामध्ये घालून पिण्याकरता तिच्याकडे पाठवले, तेव्हा ते अमृततुल्य दुग्ध तिने प्राशन केले. ती कमलनयन सीता कामधेनूचे दुग्ध प्राशन केल्यामुळे, क्षुधेसबंधी व तृषेसंबंधी दुःखविरहित झालेली आहे.

हे राघवा, त्या रावणाच्या नाशाकरता मी आज तुला एक उपाय कथन करतो. तू सांप्रत आश्विन महिन्यामध्ये, श्रद्धा धारण करून, देवीचे व्रत कर. हे रामा, नवरात्रोपवास करून जपहोमपूर्वक शास्त्रोक्त विधानाने, भगवतीचे पूजन केले असता, ती सर्व सिद्धी देते. याशिवाय पशूच्या योगाने देवीला बलिदान करून, जप करून तू हवन केलेस म्हणजे चांगला समर्थ होशील. पूर्वी ब्रह्मा, विष्णू महेश्वर आणि स्वर्गामध्ये असलेला इंद्र ह्यांनी हे व्रत केले होते. हे रामा, सुखी पुरुषाने हे शुभ नवरात्रव्रत करावे. संकटात सापडलेल्या पुरुषाने तर ते विशेषतः करावे. हे काकुत्स्था, विश्वामित्र, भृगु, वसिष्ठ व कश्यप ह्यांनीही हे व्रत केले आहे.

स्त्री हरण झाल्यावर गुरुनेही हेच महाव्रत केले होते. हे राजेंद्रा, रावणाच्या वधाकरता तू हे व्रत अवश्य कर. वृत्रनाशाकरता इंद्राने व त्रिपुरनाशाकरता शिवानेही हे उत्कृष्ट व्रत पूर्वी केले असून, मधुदैत्याच्या नाशाकरता मरुपर्वतावर विष्णूनेही हेच केले. हे काकुत्स्था, दक्ष राहून तूही हे व्रत यथाविधी कर."

श्रीराम म्हणाले, "हे दयानिधे, आपण सर्वज्ञ आहा. ती देवी कोण ? तिचा प्रभाव काय आहे ? ती कोठून उत्पन्न झाली ? तिने नाव काय आहे ? तिचे व्रत कोणते ? हे आपण यथाविधी मला कथन करावे."

नारद म्हणाले, हे रामा, ऐक तर. ती देवी सनातन व आद्यशक्ति आहे. तिचे सर्वदा पूजन केले असता सर्व दुःखांचा नाश करून, ती सर्व मनोरथ परिपूर्ण करीत असते. ब्रह्मादि सर्व जंतूचे कारण तीच असून, हे रघुवंशजश्रेष्ठ, तिच्या शक्तीवाचून चलनवलन करण्यास कोणीही समर्थ होत नाही. विष्णूची पालनशक्ती, माझ्या पित्याची कर्तृशक्ति व रुद्राची नाशशक्ति तीच असून, परब्रह्मशक्तिही तीच होय.
त्रैलोक्यामध्ये कोणत्याही ठिकाणी कोणतीही वस्तू असली तरी तिची शक्ती, ती देवीच होय. म्हणून तिची उत्पत्ती कोठून असणार ? ब्रह्मा, विष्णू महेश्वर, सूर्य, इंद्रप्रभूती सर्व देव, पृथ्वी व पर्वत यापैकी जेव्हा कोणीच नव्हते. तेव्हा युगाचे पूर्वी ती निर्गुण व कल्याणी, पूर्ण प्रकृती, परमात्मारूप पुरुषांशी संयुक्त क्रीडा करीत होती. नंतर ती सगुण होऊन प्रथम ब्रह्मादिकांना उत्पन्न करते आणि सर्व शक्ती त्यांना देऊन त्रैलोक्यास उत्पन्न करते. तिचे ज्ञान झाले असता प्राणी जन्मरूप संसार बंधनापासून मुक्त होतो.

वेदाहूनही ती आद्य, वेदकारिणी व परम विद्या अशी तीच आहे. गुणकर्मभेदाने ब्रह्मादिकांनी खरोखर तिची नावे असंख्य कल्पिलेली आहेत. म्हणून मी तुला काय बरे सांगू ? हे रघुनंदना, अ पासून ज्ञ पर्यंत स्वरांचा व वर्णांचा संयोग केल्याने तिचीच असंख्य नावे होत असतात.

राम म्हणाले, "हे विप्रर्षे, आपण थोडक्यात मला ह्या व्रताचा विधी सांगा म्हणजे मी आजच त्या प्रमाणे श्रद्धापूर्वक देवीचे पूजन करतो."

नारद म्हणाले, "हे रामा, समप्रदेशावर पीठ करून आणि त्या पीठावर जगदंबिकेची स्थापना कर. नंतर तू यथाविधी नऊ उपवास कर. हे भूपाला ह्या अनुष्ठानासंबंधाने तुझा आचार्य मी होईन. कारण, देवकार्य सिद्धीस जाण्याकरता मीही प्रयत्‍न करणे अवश्य आहे."

त्या नारदमुनीच्या भाषणावर विश्वास ठेवून प्रतापी श्रीहरी रामाने शुभ पीठ करवले. त्या पीठावर अंबिकेची स्थापना करून, त्याने तिचे यथाविधी पूजन केले. नंतर लवकरच अश्विनमास प्राप्त झाला असता त्या श्रेष्ठ पर्वतावर रामाने उपोषित राहून, ते उत्कृष्ट शारदीय नवरात्रव्रत केले. नारदमुनींना संमत असलेले ते व्रत, त्या उभयता भ्रात्यांनी होम, बलिदान व पूजन हे यथाविधी करून प्रेमाने शेवटास नेले.

ह्याप्रमाणे पूजन झाले असता, सिंहारूढ झालेल्या त्या भगवती देवीने, अष्टमीचे दिवशी त्या मध्यरात्री त्या दोघांना दर्शन दिले. पर्वतशिखरावर स्थित असलेली देवी, त्यांच्या भक्तिभावाने संतुष्ट होऊन, मेघासारख्या गंभीर वाणीने, लक्ष्मण व रामाला म्हणाली, "हे पराक्रमी रामा, मी आज तुझ्या व्रताने संतुष्ट झाले आहे. म्हणून तुझ्या मनात जे असेल त्याविषयी तू खुशाल माग. ह्या निष्पाप मानववंशामध्ये तू नारायणाच्या अंशाने उत्पन्न झाला आहेस. रावणाच्याच वधाकरता देवांनी तुझी प्रार्थना केली आहे.

पूर्वी मत्स्यरूप धारण करून, त्या घोर राक्षसाचा तू वध केलास व देवांचे हित करण्याच्या इच्छेने वेदांचे रक्षण केले आहेस. नंतर कूर्मरूप स्वीकारून तू मंदार पर्वत धारण केलास, आणि समुद्रमंथन करून देवांचे पोषण केलेस. हे रामा, नंतर वराहरुप धारण करून व दंताग्राने पृथ्वी उचलून तू हिराण्याक्षाचा वध केलास. नंतर हे रघुवंशज रामा, नारसिंहरूप स्वीकारून तू हिरण्यकशिपूचा वध केलास व प्रल्हादाचे रक्षण केलेस.

देवकार्य सिद्धीस नेण्याकरता इंद्राचा तू कनिष्ठ भ्राता झालास. वामनरूप धारण करून पूर्वी बलीचा छळ केलास. नंतर तू माझ्या, विष्णूच्या अंशाने युक्त होऊन जमदग्निपुत्र झालास. क्षत्रियांचा नाश करून द्विजांना पृथ्वीचे दान दिलेस. त्याचप्रमाणे हे ककुत्स्थकुलोत्पन्न रामा, रावणाने सर्व देवांना अतिशय पीडा केल्यामुळे, त्या देवांनी प्रार्थना केल्यावरून, तू सांप्रत दशरथाचा पुत्र झाला आहेस. हे पुरुषश्रेष्ठा, महाबलाढ्य, देवांश माझ्या शक्तीने युक्त असे हे कपी तुला साहाय्य करतील. तुझ्यापेक्षा लहान असलेला हा तुझा भाता लक्ष्मण, शेषाचा अंश आहे, हाच रावणपुत्राचा नाशक होईल. हे निष्पाप रामा, ह्याविषयी तू मुळीच मनामध्ये संशय आणू नको. आता वसंतऋतूमध्ये तू अतिशय श्रद्धेने माझे पूजन कर. म्हणजे तू पापी रावणाचा वध करून, यथेष्ट राज्य करशील. हे रघुवंशज श्रेष्ठ, अकरा हजार वर्षेपर्यंत तू भूतलावर राज्य करून पुनरपि स्वर्गाला जाशील."

असे सांगून देवी अंतर्धान पावली. रामाने मनामध्ये प्रसन्न होऊन, ते व्रत संपूर्ण केले. दशमीचे दिवशी विजयापूजन करून व अनेक दाने देऊन, त्याने तेथून प्रयाण केले. नंतर वानराधिपतीच्या सैन्याने युक्त, प्रकट झालेल्या परम शक्तीने प्रेरित, पूर्णकाम आणि प्रख्यात कीर्तीने युक्त अशा लक्ष्मणासह असलेला तो लक्ष्मीपती राम दक्षिण समुद्रतीरी जाऊन पोहोचला.

समुद्रामध्ये सेतु बांधून तो समुद्राच्या परतीरी असलेल्या लंकेत गेला आणि त्याने देवशत्रु रावणाचा वध केला.

देवीचे हे उकृष्ट चरित्र जो पुरुष भक्तीने श्रवण करतो तो ह्या लोकी विपुल भोग भोगून परमपदाला प्राप्त होतो, इतर पुराणे विस्तृत व पुष्कळ आहेत, परंतु ती ह्या श्रीमद्‌भागवताची बरोबरी करणारी नाहीत, असे माझे मत आहे.



इति श्रीदेवीभागवते महापुराणेऽष्टादशसाहस्र्यां संहितायां
तृतीयस्कन्धे रामाय देवीवरदानं नाम त्रिंशोऽध्यायः ॥ ३० ॥
अध्याय तिसावा समाप्त
स्कंध तिसरा समाप्त

GO TOP