श्रीमद्‌देवीभागवत महापुराण
एकादशः स्कन्धः
पञ्चमोऽध्यायः


रुद्राक्षजपमालाविधानवर्णनम्

ईश्वर उवाच
लक्षणं जपमालायाः शृणु वक्ष्यामि षण्मुख ।
रुद्राक्षस्य मुखं ब्रह्मा बिन्दू रुद्र इतीरितः ॥ १ ॥
विष्णुः पुच्छं भवेच्चैव भोगमोक्षफलप्रदम् ।
पञ्चविंशतिभिश्चाक्षैः पञ्चवक्त्रैः सकण्टकैः ॥ २ ॥
रक्तवर्णैः सितैर्मिश्रैः कृतरन्ध्रविदर्भितैः ।
अक्षसूत्रं प्रकर्तव्यं गोपुच्छवलयाकृति ॥ ३ ॥
वक्त्रं वक्त्रेण संयोज्य पुच्छं पुच्छेन योजयेत् ।
मेरुमूर्ध्वमुखं कुर्यात्तदूर्ध्वं नागपाशकम् ॥ ४ ॥
एवं संग्रथितां मालां मन्त्रसिद्धिप्रदायिनीम् ।
प्रक्षाल्य गन्धतोयेन पञ्चगव्येन चोपरि ॥ ५ ॥
ततः शिवाम्भसाऽऽक्षाल्य ततो मन्त्रगणान्न्यसेत् ।
स्पृष्ट्वा शिवास्त्रमन्त्रेण कवचेनावगुण्ठयेत् ॥ ६ ॥
मूलमन्त्रं न्यसेत्पश्चात्पूर्ववत्कारयेत्तथा ।
सद्योजातादिभिः प्रोक्ष्य यावदष्टोत्तरं शतम् ॥ ७ ॥
मूलमन्त्रं समुच्चार्य शुद्धभूमौ निधाय च ।
तस्योपरि न्यसेत्साम्बं शिवं परमकारणम् ॥ ८ ॥
प्रतिष्ठिता भवेन्माला सर्वकामफलप्रदा ।
यस्य देवस्य यो मन्त्रस्तां तेनैवाभिपूजयेत् ॥ ९ ॥
मूर्ध्नि कण्ठेऽथवा कर्णे न्यसेद्वा जपमालिकाम् ।
रुद्राक्षमालया चैवं जप्तव्यं नियतात्मना ॥ १० ॥
कण्ठे मूर्ध्नि हृदि प्रान्ते कर्णे बाहुयुगेऽथवा ।
रुद्राक्षधारणं नित्यं भक्त्या परमया युतः । ११ ॥
किमत्र बहुनोक्तेन वर्णनेन पुनः पुनः ।
रुद्राक्षधारणं नित्यं तस्मादेतत्प्रशस्यते ॥ १२ ॥
स्नाने दाने जपे होमे वैश्वदेवे सुरार्चने ।
प्रायश्चित्ते तथा श्राद्धे दीक्षाकाले विशेषतः ॥ १३ ॥
अरुद्राक्षधरो भूत्वा यत्किञ्चित्कर्म वैदिकम् ।
कुर्वन्विप्रस्तु मोहेन नरके पतति ध्रुवम् ॥ १४ ॥
रुद्राक्षं धारयेन्मूर्ध्नि कण्ठे सूत्रे करेऽथवा ।
सुवर्णमणिसम्भिन्नं शुद्धं नान्यैर्धृतं शिवम् ॥ १५ ॥
नाशुचिर्धारयेदक्षं सदा भक्त्यैव धारयेत् ।
रुद्राक्षतरुसम्भूतवातोद्‍भूततृणान्यपि ॥ १६ ॥
पुण्यलोकं गमिष्यन्ति पुनरावृत्तिदुर्लभम् ।
रुद्राक्षं धारयन्पापं कुर्वन्नपि च मानवः ॥ १७ ॥
सर्वं तरति पाप्मानं जाबालश्रुतिराह हि ।
पशवो हि च रुद्राक्षधारणाद्यान्ति रुद्रताम् ॥ १८ ॥
किमु ये धारयन्ति स्म नरा रुद्राक्षमालिकाम् ।
रुद्राक्षः शिरसा ह्येको धार्यो रुद्रपरैः सदा ॥ १९ ॥
ध्वंसनं सर्वदुःखानां सर्वपापविमोचनम् ।
व्याहरन्ति च नामानि ये शम्भोः परमात्मनः ॥ २० ॥
रुद्राक्षालङ्‌कृता ये च ते वै भागवतोत्तमाः ।
रुद्राक्षधारणं कार्यं सर्वश्रेयोऽर्थिभिर्नृभिः ॥ २१ ॥
कर्णपाशे शिखायां च कण्ठे हस्ते तथोदरे ।
महादेवश्च विष्णुश्च ब्रह्मा तेषां विभूतयः ॥ २२ ॥
देवाश्चान्ये तथा भक्त्या खलु रुद्राक्षधारिणः ।
गोत्रर्षयश्च सर्वेषां कूटस्था मूलरूपिणः ॥ २३ ॥
तेषां वंशप्रसूताश्च मुनयः सकला अपि ।
श्रौतधर्मपराः शुद्धाः खलु रुद्राक्षधारिणः ॥ २४ ॥
श्रद्धा न जायते साक्षाद्वेदसिद्धे विमुक्तिदे ।
बहूनां जन्मनामन्ते महादेवप्रसादतः ॥ २५ ॥
रुद्राक्षधारणे वाञ्छा स्वभावादेव जायते ।
रुद्राक्षस्य तु माहात्म्यं जाबालैरादरेण तु ॥ २६ ॥
पठ्यते मुनिभिः सर्वैर्मया पुत्र तथैव च ।
रुद्राक्षस्य फलं चैव त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् ॥ २७ ॥
फलस्य दर्शने पुण्यं स्पर्शात्कोटिगुणं भवेत् ।
शतकोटिगुणं पुण्यं धारणाल्लभते नरः ॥ २८ ॥
लक्षकोटिसहस्राणि लक्षकोटिशतानि च ।
जपाच्च लभते नित्यं नात्र कार्या विचारणा ॥ २९ ॥
हस्ते चोरसि कण्ठे च कर्णयोर्मस्तके तथा ।
रुद्राक्षं धारयेद्यस्तु स रुद्रो नात्र संशयः ॥ ३० ॥
अवध्यः सर्वभूतानां रुद्रवद्धि चरेद्‌भुवि ।
सुराणामसुराणां च वन्दनीयो यथा शिवः ॥ ३१ ॥
रुद्राक्षधारी सततं वन्दनीयस्तथा नरैः ।
उच्छिष्टो वा विकर्मस्थो युक्तो वा सर्वपातकैः ॥ ३२ ॥
मुच्यते सर्वपापेभ्यो रुद्राक्षस्य तु धारणात् ।
कण्ठे रुद्राक्षमाबध्य श्वापि वा म्रियते यदि ॥ ३३ ॥
सोऽपि मुक्तिमवाप्नोति किं पुनर्मानुषोऽपि सः ।
जपध्यानविहीनोऽपि रुद्राक्षं यदि धारयेत् ॥ ३४ ॥
सर्वपापविनिर्मुक्तः स याति परमां गतिम् ।
एकं वापि हि रुद्राक्षं कृत्वा यत्‍नेन धारयेत् ॥ ३५ ॥
एकविंशतिमुद्धृत्य रुद्रलोके महीयते ।
अतः परं प्रवक्ष्यामि रुद्राक्षस्य पुनर्विधिम् ॥ ३६ ॥


रुद्राक्षधारणाचे फल

रुद्राक्षाचे मुख ब्रह्मदेव व बिंदू रुद्र होय. विष्णु हे त्याचे पुच्छ आहे. ते भोग व मोक्ष देणारे आहे. पंचमुख व काटेरी लाल, पांढरे, मित्र असे पंचवीस रुद्र एका सूत्रात गुंफावेत व माला तयार करावी. मालेचा मेरु ऊर्ध्वमुख करावा. अशी माला मंत्रसिद्धी प्राप्त करून देते. तिला गंगोदकाने धुऊन पंचगव्य शिंपडून नंतर शुद्ध पाण्याने धुवावे. नंतर मंत्रांचा तिच्यावर न्यास करावा. शिवस्त्रमंत्राने स्पर्श करून शिवकवचाने एकत्र करावे. नंतर त्यावर मूलमंत्राचा न्यास करावा. ''सद्यो जात'' इत्यादि एकशे आठ मंत्रांनी प्रोक्षण करावे. मूलमंत्राने तिला शुद्ध भूमीवर ठेवावे. नंतर शिवाची स्थापना करावी. म्हणजे माला सर्व मंत्रसिद्धी देते. ज्या देवांचे मंत्र असेल त्यांची पूजा करावी. नंतर माला गळ्यात घालावी. नित्य रुद्राक्षमालेच्या योगाने जप करावा. सारांश, रुद्राक्ष धारण करणे हे महत्त्वाचे आहे. स्नान, दान, तप, वैश्वदेव, देवपूजा, श्राद्ध, दीक्षासमय यावेळी रुद्राक्ष धारण
करणे अवश्य आहे. त्यावेळी केलेली कर्मे नरक प्राप्त करून देतात. अपवित्र पुरुषाने रुद्राक्ष धारण करू नये. रुद्राक्ष धारण करणारा पापी असला तरी तो पापमुक्त होय असे जबालोपनिषदात सांगितले आहे. रुद्राक्ष धारण करणारे पशूही रुद्रत्व पावतात. रुद्राक्ष धारण करणारे पुरुषांच्या, म्हणजे ब्रह्मदेव, विष्णु, शिव इत्यादी देवांच्या विभूतीच होत. वेदांचे प्रतिपादन करणार्‍यांना रुद्राक्षाची धारणा संमत नाही. पण अनेक जन्मानंतर त्यांना रुद्राक्षाची इच्छा होते. रुद्राक्षाच्या दर्शनानेही कोटीपटीने फल पुण्ये मिळतात. रुद्राक्षमालेसहित जप केल्यास असंख्य कोटीपट पुण्य प्राप्त होते. रुद्राक्ष धारक सर्वांना अवध्य आहे. तो देव व राक्षस यांना वंदनीय आहे. रुद्राक्ष धारण केलेले कुत्रे सुद्धा मृत्युनंतर मुक्त होते. रुद्राक्षधारक उत्तम गतीला जातो. म्हणून महत्प्रयासाने रुद्राक्ष धारण करावा. त्यायोगे एकवीस कुले उद्धरतील व त्याला रुद्रलोकी मान्यता मिळेल.



इति श्रीमद्देवीभागवते महापुराणेऽष्टादशसाहस्र्यां संहितायामेकादस्कन्धे
रुद्राक्षजपमालाविधानवर्णनं नाम पञ्चमोऽध्यायः ॥ ५ ॥

अध्याय पाचवा समाप्त

GO TOP