श्रीमद्‌देवीभागवत महापुराण
तृतीयः स्कन्धः
त्रयोविंशोऽध्यायः


सुबाहुकृतदेवीस्तुतिवर्णनम्

व्यास उवाच
तस्मै गौरवभोज्यानि विधाय विधिवत्तदा ।
वासराणि च षड्राजा भोजयामास भक्तितः ॥ १ ॥
एवं विवाहकार्याणि कृत्वा सर्वाणि पार्थिवः ।
पारिबर्हं प्रदत्वाऽथ मन्त्रयन्सचिवैः सह ॥ २ ॥
दूतैस्तु कथितं श्रुत्वा मार्गसंरोधनं कृतम् ।
बभूव विमना राजा सुबाहुरमितद्युतिः ॥ ३ ॥
सुदर्शनस्तदोवाच श्वशुरं संशितव्रतः ।
अस्मान्विसर्जयाशु त्वं गमिष्यामो ह्यशङ्‌किताः ॥ ४ ॥
भारद्वाजाश्रमं पुण्य़ं गत्वा तत्र समाहिताः ।
निवासाय विचारो वै कर्तव्यः सर्वथा नृप ॥ ५ ॥
नृपेभ्यश्च न कर्तव्यं भयं किञ्चित्त्वयाऽनघ ।
जगन्माता भवानी मे साहाय्यं वै करिष्यति ॥ ६ ॥
व्यास उवाच
तस्येति मतमाज्ञाय जामातुर्नुपसत्तमः ।
विससर्ज धनं दत्वा प्रतस्थे सोऽपि सत्वरः ॥ ७ ॥
बलेन महताऽऽविष्टो ययावनु नृपोत्तमः ।
सुदर्शनो वृतस्तत्र चचाल पथि निर्भयः ॥ ८ ॥
रथैः परिवृतः शूरः सदारो रथसंस्थितः ।
गच्छन्ददर्श सैन्यानि नृपाणां रघुनन्दनः ॥ ९ ॥
सुबाहुरपि तान्वीक्ष्य चिन्ताविष्टो बभूव ह ।
विधिवत्स शिवां चित्ते जगाम शरणं मुदा ॥ १० ॥
जजापैकाक्षरं मन्त्रं कामराजमनुत्तमम् ।
निर्भयो वीतशोकश्च पत्‍न्या सह नवोढया ॥ ११ ॥
ततः सर्वे महीपालाः कृत्वा कोलाहलं तदा ।
उत्थिताः सैन्यसंयुक्ता हन्तुकामास्तु कन्यकाम् ॥ १२ ॥
काशिराजस्तु तान्दृष्ट्वा हन्तुकामो बभूव ह ।
निवारितस्तदाऽत्यर्थं राघवेण जिगीषता ॥ १३ ॥
तत्रापि नेदुः शंखाश्च भेर्यश्चानकदुन्दुभिः ।
सुबाहोश्च नृपाणाञ्च परस्परजिघांसताम् ॥ १४ ॥
शत्रुजित्तु सुसंवृत्तः स्थितस्तत्र जिघांसया ।
युधाजित्तत्सहायार्थं सन्नद्धः प्रबभूव ह ॥ १५ ॥
केचिच्च प्रेक्षकास्तस्य सहानीकैः स्थितास्तदा ।
युधाजिदग्रतो गत्वा सुदर्शनमुपस्थितः ॥ १६ ॥
शत्रुजित्तेन सहितो हन्तुं भ्रातरमानुजः ।
परस्परं ते बाणौघैस्ततक्षुः क्रोधमूर्छिताः ॥ १७ ॥
सम्मर्दः सुमहांस्तत्र सम्प्रवृत्तः सुमार्गणैः ।
काशीपतिस्तदा तूर्णं सैन्येन बहुना वृतः ॥ १८ ॥
साहाय्यार्थं जगामाशु जामातरमनिन्दितम् ।
एवं प्रवृत्ते सङ्ग्रामे दारुणे लोमहर्षणे ॥ १९ ॥
प्रादुर्बभूव सहसा देवी सिंहोपरि स्थिता ।
नानायुधधरा रम्या वराभूषणभूषिता ॥ २० ॥
दिव्याम्बरपरीधाना मन्दारस्रक्सुसंयुता ।
तां दृष्ट्वा तेऽथ भूपाला विस्मयं परमं गताः ॥ २१ ॥
केयं सिंहसमारूढा कुतो वेति समुत्थिता ।
सुदर्शनस्तु तां वीक्ष्य सुबाहुमिति चाब्रवीत् ॥ २२ ॥
पश्य राजन्महादेवीमागतां दिव्यदर्शनाम् ।
अनुग्रहाय मे नूनं प्रादुर्भूता दयान्विता ॥ २३ ॥
निर्भयोऽहं महाराज जातोऽस्मि निर्भयादपि ।
सुदर्शनः सुबाहुश्च तामालोक्य वराननाम् ॥ २४ ॥
प्रणामं चक्रतुस्तस्या मुदितौ दर्शनेन च ।
ननाद च तदा सिंहो गजास्त्रस्ताश्चकम्पिरे ॥ २५ ॥
ववुर्वाता महाघोरा दिशश्चासन्सुदारुणाः ।
सुदर्शनस्तदा प्राह निजं सेनापतिं प्रति ॥ २६ ॥
मार्गे व्रज त्वं तरसा भूपाला यत्र संस्थिताः ।
किं करिष्यन्ति राजानः कुपिता दुष्टचेतसः ॥ २७ ॥
शरणार्थञ्च सम्प्राप्ता देवी भगवती हि नः ।
निरातङ्कैश्च गन्तव्यं मार्गेऽस्मिन्भूपसङ्कुले ॥ २८ ॥
स्मृता मया महादेवी रक्षणार्थमुपागता ।
तच्छ्रुत्वा वचनं सेनापतिस्तेन पथाऽव्रजत् ॥ २९ ॥
युधाजित्तु सुसङ्क्रुद्धस्तानुवाच महीपतीन् ।
किं स्थिता भयसन्त्रस्ता निघ्नन्तु कन्यकान्वितम् ॥ ३० ॥
अवमन्य च नः सर्वान्बलहीनो बलाधिकान् ।
कन्यां गृहीत्वा संयाति निर्भयस्तरसा शिशुः ॥ ३१ ॥
किं भीताः कामिनीं वीक्ष्य सिंहोपरि सुसंस्थिताम् ।
नोपेक्ष्यो हि महाभागा हन्तव्योऽत्र समाहितैः ॥ ३२ ॥
हत्वैनं सङ्ग्रहीष्यामः कन्यां चारुविभूषणाम् ।
नायं केसरिणादत्तां छेत्तुमर्हति जम्बुकः ॥ ३३ ॥
इत्युक्त्वा सैन्यसंयुक्तः शत्रुजित्सहितस्तदा ।
योद्धुकामः सुसम्प्राप्तो युधाजित्क्रोधसंवृतः ॥ ३४ ॥
मुमोच विशिखांस्तूर्णं समपुंखाञ्छिलाशितान् ।
धनुराकृष्य कर्णान्तं कर्मारपरिमार्जितान् ॥ ३५ ॥
हन्तुकामः सुदुर्मेधाः सुदर्शनमथोपरि ।
सुदर्शनस्तु तान्बाणैश्चिच्छेदापततः क्षणात् ॥ ३६ ॥
एवं युद्धे प्रवृत्तेऽथ चुकोप चण्डिका भृशम् ।
दुर्गादेवी मुमोचाथ बाणान् युधाजितं प्रति ॥ ३७ ॥
नानारूपा तदा जाता नानाशस्रधरा शिवा ।
सम्प्राप्ता तुमुलं तत्र चकार जगदम्बिका ॥ ३८ ॥
शत्रुजिन्निहतस्तत्र युधाजिदपि पार्थिवः ।
पतितौ तौ रथाभ्यां तु जयशब्दस्तदाऽभवत् ॥ ३९ ॥
विस्मयं परमं प्राप्ता भूपाः सर्वे विलोक्य ताम् ।
निधनं मातुलस्यापि भागिनेयस्य संयुगे ॥ ४० ॥
सुबाहुरपि तद्‌दृष्ट्वा निधनं संयुगे तयोः ।
तुष्टाव परमप्रीतो दुर्गां दुर्गार्तिनाशिनीम् ॥ ४१ ॥
सुबाहुरुवाच
नमौ देव्यै जगद्धात्र्यै शिवायै सततं नमः ।
दुर्गायै भगवत्यै ते कामदायै नमो नमः ॥ ४२ ॥
नमः शिवायै शान्त्यै ते विद्यायै मोक्षदे नमः ।
विश्वव्याप्त्यै जगन्मातर्जगद्धात्र्यै नमः शिवे ॥ ४३ ॥
नाहं गतिं तव धिया परिचिन्तयन् वै
     जानामि देवि सगुणः किल निर्गुणायाः ।
किं स्तौ‌मि विश्वजननीं प्रकटप्रभावां
     भक्तार्तिनाशनपरां परमाञ्च शक्तिम् ॥ ४४ ॥
वाग्देवता त्वमसि सर्वगतैव बुद्धि-
     र्विद्या मतिश्च गतिरप्यसि सर्वजन्तोः ।
त्वां स्तौ‌मि किं त्वमसि सर्वमनोनियन्त्री
     किं स्तूयते हि सततं खलु चात्मरूपम् ॥ ४५ ॥
ब्रह्मा हरश्च हरिरप्यनिशं स्तुवन्तो
     नान्तं गताः सुरवराः किल ते गुणानाम् ।
क्वाहं विभेदमतिरम्ब गुणैर्वृतो वै
     वक्तुं क्षमस्तव चरित्रमहोऽप्रसिद्धः ॥ ४६ ॥
सत्सङ्गतिः कथमहो न करोति कामं
     प्रासङ्‌गिकापि विहिता खलु चित्तशुद्धिः ।
जामातुरस्य विहितेन समागमेन
     प्राप्तं मयाऽद्‌भुतमिदं तव दर्शनं वै ॥ ४७ ॥
ब्रह्माऽपि वाञ्छति सदैव हरो हरिश्च
     सेन्द्राः सुराश्च मुनयो विदितार्थतत्त्वाः ।
यद्दर्शनं जननि तेऽद्य मया दुरापं
     प्राप्तं विना दमशमादिसमाधिभिश्च ॥ ४८ ॥
क्वाहं सुमन्दमतिराशु तवावलोकं
     क्वेदं भवानि भवभेषजमद्वितीयम् ।
ज्ञाताऽसि देवि सततं किल भावयुक्ता
     भक्तानुकम्पनपरामरवर्गपूज्या ॥ ४९ ॥
किं वर्णयामि तव देवि चरित्रमेतद्‌
     यद्‌रक्षितोऽस्ति विषमेऽत्र सुदर्शनोऽयम् ।
शत्रू हतौ सुबलिनौ तरसा त्वयाद्य
     भक्तानुकम्पि चरितं परमं पवित्रम् ॥ ५० ॥
नाश्चर्यमेतदिति देवि विचारितेऽर्थे
     त्वं पासि सर्वमखिलं स्थिरजङ्गमं वै ।
त्रातस्त्वया च विनिहत्य रिपुर्दयातः
     संरक्षितोऽयमधुना ध्रुवसन्धिसूनुः ॥ ५१ ॥
भक्तस्य सेवनपरस्य स्वयशोऽतिदीप्तं
     कर्तुं भवानि रचितं चरितं त्वयैतत् ।
नोचेत्कथं सुपरिगृह्य सुतां मदीयां
     युद्धे भवेत्कुशलवाननवद्यशीलः ॥ ५२ ॥
शक्ताऽसि जन्ममरणादिभयान्विहन्तुं
     किं चित्रमत्र किल भक्तजनस्य कामम् ।
त्वं गीयसे जननि भक्तजनैरपारा
     त्वं पापपुण्यरहिता सगुणाऽगुणा च ॥ ५३ ॥
त्वद्दर्शनादहमहो सुकृती कृतार्थो
     जातोऽस्मि देवि भुवनेश्वरि धन्यजन्मा ।
बीजं न ते न भजनं किल वेद्मि मात-
     र्ज्ञातस्तवाद्य महिमा प्रकटप्रभावः ॥ ५४ ॥
व्यास उवाच
एवं स्तुता तदा देवी प्रसन्नवदना शिवा ।
उवाच च नृपं देवी वरं वरय सुव्रत ॥ ५५ ॥


सुदर्शनाच्या शत्रूचा नाश -

सन्मानपूर्वक यथाविधी भक्ष्य पदार्थ अर्पण करून राजाने सहा दिवसापर्यंत सुदर्शनाला भक्तीने भोजन घातले. त्याचा यथायोग्य सत्कार केला. ह्याप्रमाणे विवाहसंबंधी सर्व कृत्ये केल्यानंतर लवाजमा देऊन त्याची मानाने पाठवणी करण्यासंबंधाने सुबाहूराजा मंत्र्यांसह विचार करू लागला. तो इतक्यात राजेलोकांनी मार्ग अडवून धरल्याची वार्ता, दूतमुखातून त्याने श्रवण केली. तो महातेजस्वी सुबाहूराजा खिन्न झाला. तेव्हा ज्याचे आचरण स्तुत्य आहे, असा तो सुदर्शन राजकुमार श्वशुराला म्हणाला, "आपण आम्हाला जाण्याची सत्वर अनुज्ञा द्या. आम्ही निर्भयपणे जाऊ. हे राजा, पवित्र भारद्वाजाश्रमाप्रत गेल्यानंतर आम्ही स्वस्थ होऊ आणि कोठे वास्तव्य करावे ह्यासंबंधी तेथे सर्व प्रकारे विचार करू. हे निष्पाप, त्या राजांचे आपण यत्किंचितही भय धरू नका. जगन्माता भवानी मला साहाय्य करील."

हे त्या जामात्याचे मत ऐकून, नृपश्रेष्ठ सुबाहूने द्रव्य देऊन त्याला जाण्याची अनुज्ञा दिली. तो सुदर्शनही तेथून सत्वर निघाला. नंतर मोठे सैन्य बरोबर घेऊन, नृपश्रेष्ठ सुबाहूही त्याच्या मागोमाग निघाला. अशा रीतीने शशिकलेने वरलेला सुदर्शन निर्भयपणे मार्गाला लागला. दूर गेल्यानंतर रथांनी परिवेष्टित असलेला तो शूर योद्धा, रघुकुलनंदन सुदर्शन, भार्येसह रथारूढ होऊन जाऊ लागला. तेव्हा राजांची सैन्ये त्याच्या दृष्टीस पडली.

सैन्ययुक्त असलेल्या त्या राजांना अवलोकन करून सुबाहू चिंताक्रांत झाला. परंतु तो सुदर्शन आनंदाने मनामध्ये जगदंबेला यथाविधि शरण गेला. नवोढा पत्‍नीसह काहीएक काळजी न करता, तो निर्भय राहिला. कामराजसंज्ञक एकाक्षरी उत्कृष्ट मंत्राचा त्याने जप केला.

त्यावेळी सर्व भूपती गडबड करून कन्येला हरण करण्याकरिता सैन्यासह त्याच्यावर चालून गेले. त्यांना अवलोकन करताक्षणीच काशीराजाने त्यांचा वध करण्याचे मनामध्ये आणले. परंतु विजयेच्छु रघुकुलनंदन सुदर्शनाने त्याचे निवारण केले. त्या ठिकाणी सुबाहू व इतर राजे परस्परांचा वध करण्यास उद्युक्त झाले. शंख, भेरी व आनकदुंदुभी ही वाद्ये वाजू लागली. शत्रुजित सैन्याच्या योगाने परिवेष्टित होऊन, सुदर्शनाचा वध करण्याच्या उद्देशाने तेथे उभा राहिला, युधाजितही त्याच्या मदतीकरता तयार होताच. काही प्रेक्षकही त्यांच्या सैन्यासह तेथे उभे राहिले होते.

युधाजित अग्रभागी जाऊन सुदर्शनासमीप उभा राहिला. त्याच्याबरोबर ज्येष्ठ भ्रात्याचा वध करण्याकरिता कनिष्ठ भ्राता शत्रुजितही तयार झाला. नंतर क्रोधाने व्याप्त झालेले ते वीर परस्परांना बाणांनी जखमा करू लागले. तेव्हा तीक्ष्ण बाणांच्या योगाने, त्या ठिकाणी फारच मोठे युद्ध सुरू झाले. विपुल सैन्याने युक्त असलेला काशीपती सुबाहू, हा आपल्या निरपराधी जामात्याच्या साहाय्याकरता सत्वर त्याच्याकडे गेला.

ह्याप्रमाणे शरीरावर रोमांच उठवणारा दारुण संग्राम सुरू झाला. इतक्यात एकाएकी सिंहावर बसलेली देवी प्रगट झाली. त्या मनोहर देवीने नानाप्रकारची आयुधे धारण केली होती. श्रेष्ठ भूषणांनी ती भूषित झाली होती. दिव्य वस्त्रे तिने परिधान केली होती. मंदार पुष्पांच्या माला तिने घातल्या होत्या. तिला अवलोकन करताक्षणीच, 'सिंहारूढ झालेली ही कोण आहे ? अहो, अकस्मात ही कोठून आली ?' असे म्हणून सर्व भूपाल अत्यंत विस्मित झाले. तिचे दर्शन झाल्यावर सुदर्शन सुबाहूला म्हणाला, "हे राजा, दिव्य मुद्रेने युक्त अशी ही महादेवी येथे आलेली आपण अवलोकन करा. ही दयाळू देवी, खरोखर माझ्यावर अनुग्रह करण्याकरताच येथे प्रकट झाली आहे. हे महाराज, मी आता निर्भयपेक्षाही निर्भय झालो आहे." असे बोलून सुदर्शनाने व सुबाहूने तिचे दर्शन घेतले. तिला त्यांनी प्रणाम केला. तिच्या दर्शनाने उभयताही आनंदित झाले.

तेव्हा देवीच्या सिंहाने गर्जना केली. त्यामुळे गज त्रस्त होऊन कापू लागले. महाभयंकर वायू वाहू लागले आणि दिशाही अति भयंकर झाल्या.

तेव्हा सुदर्शन आपल्या सेनापतीला म्हणाला, "तू जिकडे भूपाल उभे आहेत त्या मार्गाकडे वेगाने चल. दुष्टबुद्धी राजे क्रुद्ध होऊन काय करणार आहेत ? भगवती देवी आपल्या रक्षणाकरता प्रगट झाली आहे. आपण राजांनी गजबजलेल्या ह्या मार्गातून निर्भयपणे जाऊ. मी स्मरण केल्यामुळे, ही महादेवी रक्षणाकरिता आली आहे." हे भाषण ऐकून सेनापति त्या मार्गाने जाऊ लागला असता, तेथे युधाजित अत्यंत क्रुद्ध होऊन त्या इतर भूपतीना म्हणाला, "तुम्ही भयग्रस्त होऊ नका. कन्येसह सुदर्शनाचा वध करा. हे बलहीन पोर, बलाने अधिक असलेल्या आपणापैकी कोणालाही न जुमानता निर्भयपणे कन्या घेऊन, वेगाने जात आहे. अहो, सिंहावर बसलेली स्त्री अवलोकन करून तुम्ही भयभीत झाला आहात काय ?
हे महाभाग्यवान भूपालहो, ह्याची उपेक्षा न करता, सावध राहून आपल्याला ह्याेचा वध केलाच पाहिजे. ह्याचा वध करून आपण मनोहर भूषणांनी युक्त असलेल्या त्या कन्येचा स्वीकार करू. अहो, सिंहाने रोखून ठेवलेल्या ह्या सुबाहूकन्येला हरण करून नेण्यास, हा सुदर्शन कोल्हा योग्य आहे काय ? असे बोलून युधाजित सैन्यासह क्रोधाने व्याप्त होऊन युद्ध करण्याकरिता अग्रभागी प्राप्त झाला. वध करण्याचा उद्देश मनात धरून त्या अत्यंत दुष्टबुद्धि युधाजिताने सुदर्शनावर कानापर्यंत धनुष्य ओढून सत्वर बाण सोडले. ते बाण लोहाराने तीक्ष्ण केलेले होते, शिळेवर घासलेले होते. त्यांचे पिच्छ भाग फार सुंदर व सरळ होते. परंतु सुदर्शनाने ते आपल्यावर पडणारे बाण आपल्या बाणांच्या योगाने एका क्षणामध्ये तोडून टाकले.

ह्याप्रमाणे युद्ध सुरू झाले असता चंडिकेला अतिशय क्रोध आला, त्या दुर्गादेवीने युधाजितावर बाण टाकण्याला आरंभ केला. अनेक रूपे व अनेक शस्त्रे धारण करून ती जगदंबा कल्याणी जेथे तुमूल युद्ध चालले होते तेथे प्राप्त झाली. तिने शत्रूजित व राजा, ह्या उभयतांचाही येथे वध केला. ते उभयताही मृत होऊन रथावरून जमिनीवर पडले असता जयघोष सुरू झाला आणि ते मृत झालेले अवलोकन करून, सर्व भूपाल अतिशय विस्मयचकित झाले. मामा व भाचा ह्या उभयतांना त्या युद्धामध्ये मरण प्राप्त झाले. ते अवलोकन करून अतिशय संतुष्ट झालेला सुबाहू दुर्गतिनाशक दुर्गेचे स्तवन करू लागला.

"हे देवी, जगद्धात्री, शिवा, दुर्गा, भगवती आणि कामदा अशा तुला सर्वदा, नमस्कार असो, हे जगन्माते कल्याणी, शिवा, शांति, मोक्षदायक विद्या, विश्वव्यापिनी व जगद्धात्री जी तू तुला नमस्कार असो. हे देवी, मी सगुण असल्यामुळे बुद्धिपूर्वक चिंतन करीत असतानाही निर्गुण मातेचे स्वरूप जाणण्यास समर्थ नाही. ह्यास्तव हे विश्वजननी, भक्तदुःखनाशाविषयी तत्पर, प्रखर प्रभावाने युक्त आणि परम शक्तिरूप अशा तुझे मी काय बरे स्तवन करावे ? वाग्देवता, सर्वव्यापिनी बुद्धी, विद्या, मती आणि प्राणिमात्रांची गती तूच असून सर्वांच्या मनाचे नियमन करणारीही तूच आहेस.

सर्वव्यापक जे मी तुझे आत्मरूप त्याचे खरोखर स्तवन करावे कसे ? ब्रह्मा, विष्णू व महेश्वर हे सुरश्रेष्ठ एकसारखे स्तवन करीत असतानाही तुझ्या गुणांचा अंत त्यांना लागला नाही. तस्मात हे अंबे, गुणांनी युक्त, अप्रसिद्ध व चंचलमति असा मी तुझे चरित्र वर्णन करण्यास कोठून समर्थ होणार ? अहो, सत्संगती काही प्रसंगाने जरी प्राप्त झालेली असली, तरी ती मनोरथ परिपूर्ण करीत नाही काय ? करीतच असते. तिच्या योगाने चित्तशुद्धीही सहजच होते. हा जामात्याचा मला जो हा अल्प समागम घडून आला, त्याच्या योगाने मला हे तुझे अद्‌भूत दर्शन झाले आहे.

ब्रह्मा, विष्णू महेश्वर, इंद्रासह इतर देव आणि आत्मतत्त्ववेते मुनी, हेही सर्वदा तुझ्या दर्शनाची इच्छा करीत असतात. परंतु हे जननी, केवढे हे माझे भाग्य, तुझे दुर्लभ दर्शन शमदमादि साधने व समाधि ह्यांशिवाय मला प्राप्त झाले आहे. हे देवी, मी अतिमंदमति कोणीकडे ? आणि भवमुक्तीचे अद्वितीय औषध असे हे तुझे अकस्मात झालेले दर्शन कोणीकडे ? खरोखर देवगणांना पूज्य असलेली तू भक्तांवर प्रेम करणारी असून त्यांच्यावर दया करण्याविषयी सतत तत्पर असतेस, म्हणूनच खरोखर तुझे मला दर्शन झाले आहे.

हे देवी, तुझ्या ह्या चरित्राचे मी काय बरे वर्णन करावे ? ह्या माझ्या सुदर्शनाचे तू ह्या संकटामध्ये रक्षण केले आहेस. दोन महाबलाढ्य शत्रूंचाही तू वेगाने वध केला आहेस. भक्तानुकंपेने युक्त असे हे तुझे चरित्र परम पवित्र आहे. हे देवी वस्तुस्थितीचा विचार केला असता, हे काही आश्चर्य नव्हे, असे मला वाटते. सर्व चराचर जगताचे तू रक्षण करीत असतेस. म्हणूनच दयेमुळे तू सांप्रत शत्रूंचा वध करून ह्या ध्रुवसंधिपुत्राचे रक्षण केले आहेस.

हे भवानी, सेवेविषयी तत्पर असलेल्या भक्ताची कीर्ती अतिशय विख्यात करण्याकरिताच तू हे चरित्र रचले आहेस. असे नसते तर हा सुशील सुदर्शन माझी कन्या घेऊन, ह्या युद्धामध्ये कसा बरे सुरक्षित राहिला असता ? जन्ममरणादि भयाचा नाश करण्यासही ज्या अर्थी तू समर्थ आहेस त्या अर्थी भक्तजनांचे मनोरथ परिपूर्ण करण्यास तू समर्थ आहेस, ह्यात खरोखर आश्चर्य ते काय ? हे जननी, तुला भक्तजन, अनंत, पापपुण्यरहित, सगुण व निर्गुण म्हणत असतात.

हे देवी, हे भुवनेश्वरी, तुझ्या दर्शनामुळे मी आज पुण्यवान व कृतार्थ झालो असून माझ्या जन्माचेही साफल्य झाले आहे. हे माते, तुझे बीज व भजन ह्यापैकी मी खरोखर काही जाणीत नसूनही, आज तुझा महिमा मला समजून आला आहे. त्याचा प्रभावही प्रकट झाला आहे." ह्याप्रमाणे सुबाहूने देवीचे स्तवन केले असता ती कल्याणी देवी प्रसन्न मुद्रेने त्या राजाला म्हणाली, 'हे सुव्रता वर माग.'


इति श्रीदेवीभागवते महापुराणेऽष्टादशसाहस्र्यां संहितायां तृतीयस्कन्धे
सुबाहुकृतदेवीस्तुतिवर्णनं नाम त्रयोविंशोऽध्यायः ॥ २३ ॥
अध्याय तेविसावा समाप्त

GO TOP